Iginiit ni Senator Francis “Kiko” Pangilinan na dapat maging ganap na transparent ang Department of Agrarian Reform o DAR sa pagtukoy at pamamahagi ng mga benepisyo sa mga agrarian reform beneficiary, lalo na’t bilyun-bilyong piso ang hinihinging pondo ng ahensiya para sa 2027.
Sa pagdinig ng Senate Committee on Finance sa panukalang badyet ng DAR, sinabi ni Pangilinan na kailangang madaling ma-verify ng publiko ang mga benepisyaryo, proyekto, pasilidad at negosyong sinusuportahan ng ahensiya.
Kabilang sa kanyang panawagan ang paglalagay ng geotag sa mga proyekto, pagbubukas sa publiko ng mga kontrata at procurement documents, independent inspection at paglalabas ng impormasyon na magpapatunay na aktuwal na umiiral at gumagana ang mga proyektong pinondohan ng pamahalaan.
Ayon kay Pangilinan, mahalaga ang mga mekanismong ito upang matiyak na ang bawat pisong inilaan para sa agrikultura ay may malinaw na resulta at napupunta sa mga magsasakang dapat makinabang.
Sa panukalang 2027 budget, humihingi ang DAR ng ₱14.69 bilyon, 13 porsiyentong mas mababa kumpara sa alokasyon nito sa 2026 national budget.
Sa naturang halaga, ₱5.9 bilyon ang nakalaan para sa Agrarian Reform Beneficiary Development and Sustainability Program, kabilang ang ₱949 milyon para sa climate-resilient farm productivity support.
Kinuwestiyon ni Pangilinan kung sapat ang pondong ito at hiniling na maging malinaw kung ano ang aktuwal na maihahatid ng programa sa mga agrarian reform beneficiary.
Aniya, hindi sapat na maganda ang pangalan ng programa kung hindi malinaw kung ilang magsasaka ang makikinabang, anong suporta ang matatanggap nila at ano ang magiging resulta nito sa kanilang produksyon at kita.
Muling itinulak ng senador ang public transparency portal na inilaan para sa mga ahensiyang may kaugnayan sa agrikultura sa nakaraang national budget. Sa ilalim nito, dapat maging accessible sa publiko ang geotagged project information, government contracts at procurement documents, resulta ng independent quality testing at iba pang datos tungkol sa implementasyon ng mga proyekto.
Binigyang-diin ni Pangilinan na mahalagang maprotektahan ang mga agrarian reform beneficiary at mapalakas ang lokal na produksyon ng pagkain habang naghahanda ang bansa sa epekto ng mga weather disturbance at climate-related risks, kabilang ang El Niño.
Sa ilalim ng Comprehensive Agrarian Reform Program, hindi lamang pamamahagi ng lupa ang mandato ng DAR. Saklaw din nito ang legal assistance, imprastraktura, irigasyon, credit assistance, pagresolba sa mga alitang agraryo at iba pang programang naglalayong mapataas ang produktibidad at kita ng mga magsasaka.
Para kay Pangilinan, ang sukatan ng 2027 budget ay kung maisasalin ang inilaan na pondo sa konkretong resulta—mas produktibong sakahan, mas matatag na kabuhayan at mas mataas na kita para sa mga magsasakang benepisyaryo ng repormang agraryo.
